BRUSSEL – De Europese Commissie heeft nieuwe regels vastgesteld voor staatssteun in het land- en multimodaal transport. Met de invoering van de zogeheten Land and Multimodal Transport Guidelines (LMT-richtsnoeren) en de Transport Block Exemption Regulation (TBER) wil Brussel het gebruik van duurzamere vervoerswijzen voor zowel passagiers- als goederenvervoer verder stimuleren.
De nieuwe regels treden op 30 maart 2026 in werking. De vrijstellingsverordening TBER blijft van kracht tot 31 december 2034, terwijl voor de LMT-richtsnoeren geen einddatum is vastgesteld.
Breder kader voor duurzaam vervoer
De nieuwe richtsnoeren vervangen de bestaande staatssteunregels uit 2008 die specifiek waren gericht op spoorwegondernemingen. Volgens de Commissie ontstaat met de nieuwe regels een samenhangend kader voor staatssteun aan verschillende duurzame vervoerswijzen, terwijl tegelijkertijd maatregelen worden genomen om oneerlijke concurrentieverstoringen te voorkomen.
De LMT-richtsnoeren gelden voor alle vormen van landtransport die duurzamer zijn dan wegvervoer, waaronder spoorvervoer, binnenvaart en duurzaam multimodaal transport. Bij multimodaal vervoer moet ten minste één van de gebruikte vervoerswijzen bestaan uit spoor of binnenvaart, of uit een combinatie van landtransport met korte zeeverbindingen.
Meer mogelijkheden voor investerings- en exploitatiesubsidies
De Commissie verduidelijkt in de nieuwe regels de voorwaarden waaronder lidstaten steun kunnen verlenen voor onder meer:
- de aanleg en modernisering van spoor- en binnenvaartinfrastructuur;
- het opstarten van nieuwe commerciële verbindingen via spoor en binnenwateren;
- compensatie voor openbare dienstverplichtingen in het goederenvervoer per spoor.
Daarnaast worden de regels flexibeler voor steunmaatregelen die bijdragen aan de groene en digitale transitie. Het gaat bijvoorbeeld om subsidies om externe kosten van transport te verminderen of om de interoperabiliteit van nationale spoorwegsystemen te verbeteren.
Betere toegang tot financiering voor nieuwe spelers
Ook bevat het nieuwe kader waarborgen om toetreding van nieuwe marktpartijen te vergemakkelijken. Kleine en middelgrote ondernemingen, midcaps en nieuwkomers krijgen eenvoudiger toegang tot financiering voor de aanschaf van rollend materieel en binnenvaartschepen, terwijl eerlijke concurrentie behouden moet blijven.
Snellere steun dankzij vrijstellingsregeling
De TBER vult de richtsnoeren aan door bepaalde categorieën steun in spoor-, binnenvaart- en duurzaam multimodaal transport vrij te stellen van voorafgaande goedkeuring door de Europese Commissie.
Hierdoor kunnen lidstaten in veel gevallen sneller steunmaatregelen invoeren, wat volgens Brussel leidt tot minder administratieve lasten en een efficiëntere uitvoering van duurzaam transportbeleid.
Achtergrond
De nieuwe regels volgen op een evaluatie van het bestaande staatssteunkader in 2019. Daaruit bleek dat eerdere richtsnoeren weliswaar hebben bijgedragen aan een verschuiving van weg naar spoor en aan betere interoperabiliteit, maar dat aanpassingen nodig waren om rekening te houden met marktontwikkelingen, technologische vooruitgang en de huidige strategische prioriteiten van de EU.
Volgens Teresa Ribera, uitvoerend vicevoorzitter voor een schone, rechtvaardige en concurrerende transitie, geven de nieuwe regels lidstaten een modern instrument om duurzame en efficiënte vormen van landtransport te ondersteunen. Daarmee moet het Europese vervoerssysteem groener, betaalbaarder en effectiever worden.
