De Vereniging Eigen Huis heeft de resultaten gepubliceerd van een jaar praktijkonderzoek naar thuisbatterijen. Uit het onderzoek blijkt dat huishoudens met een thuisbatterij aanzienlijk meer van hun zelf opgewekte zonnestroom kunnen gebruiken en daarmee hun energiekosten kunnen verlagen. Of en hoe snel een thuisbatterij zich terugverdient, blijft echter onzeker.
In het zogeheten Energielab testten dertien huishoudens verschillende typen thuisbatterijen. Aanleiding voor het onderzoek is de afschaffing van de salderingsregeling, waardoor zonnepaneeleigenaren steeds vaker zoeken naar manieren om opgewekte stroom zelf te gebruiken of op te slaan. Tegelijkertijd waarschuwt de vereniging voor te rooskleurige beloftes van aanbieders die stellen dat met thuisbatterijen eenvoudig geld kan worden verdiend op energiemarkten.
Ongeveer 30 procent meer eigen gebruik
Uit de test blijkt dat huishoudens met een thuisbatterij gemiddeld zo’n 30 procent meer van hun eigen zonnestroom kunnen gebruiken. De precieze winst verschilt per situatie. Zo steeg bij een gezin met twaalf zonnepanelen en een gemiddeld stroomverbruik het eigen gebruik van 33 naar 68 procent met een batterij van 5 kWh. Bij een huishouden met 36 panelen en een hoger verbruik nam het eigen gebruik toe van 6 naar 35 procent met een batterij van 10 kWh.
Lagere energiekosten, maar onzekere terugverdientijd
Door het hogere eigen gebruik dalen de energiekosten. Voor een gemiddeld huishouden kan dat, in een situatie zonder salderen, oplopen tot circa 350 euro per jaar. De terugverdientijd blijft echter moeilijk te voorspellen. Onderzoeksbureau CE Delft, dat het energieverbruik analyseerde, schat dat deze bij een gemiddeld huishouden tussen de 10 en 22 jaar ligt. Bij een huishouden met veel zonnepanelen en een hoog verbruik varieert dit van 6,5 tot 14 jaar. Die brede bandbreedte hangt samen met onzekerheden over toekomstige energieprijzen en het type energiecontract. Een thuisbatterij gaat doorgaans 10 tot 15 jaar mee.
Handel op energiemarkt minder aantrekkelijk
Een deel van de deelnemers gebruikte de thuisbatterij ook voor handel op de day-ahead- of onbalansmarkt. In het afgelopen jaar leverde dat besparingen tot 900 euro op bij een batterij van 20 kWh. Deze opbrengsten staan volgens Vereniging Eigen Huis onder druk door toenemende concurrentie van grootschalige batterijopstellingen en het verdwijnen van de salderingsregeling. Naar verwachting dalen de inkomsten op de day-ahead-markt daardoor met ongeveer twee derde.
Niet volledig zelfvoorzienend
Volledige zelfvoorziening blijkt in de praktijk niet haalbaar. In de winter leveren zonnepanelen te weinig stroom op, terwijl in de zomer de productie vaak groter is dan de opslagcapaciteit van de batterij. Voor de meeste huishoudens is een relatief kleine batterij van 5 tot 10 kWh voldoende. Grotere accu’s leveren volgens het onderzoek zelden extra voordeel op.
Algemeen directeur Cindy Kremer van Vereniging Eigen Huis stelt: “Voor consumenten die meer eigen zonnestroom willen verbruiken, kan de thuisbatterij een goede keuze zijn. Als je een thuisbatterij wil aanschaffen om het hele jaar zelfvoorzienend te zijn of er geld mee te verdienen, dan is het geen goed idee.”
Praktische aandachtspunten
Het onderzoek leverde ook praktische inzichten op. Zo zijn sommige thuisbatterijen gekoppeld aan één energieleverancier en verliezen zij functionaliteiten bij een overstap. Ook zijn batterijen niet standaard geschikt als noodstroomvoorziening; daarvoor zijn vaak extra voorzieningen nodig. De vereniging adviseert huiseigenaren te kiezen voor een erkende installateur, aangesloten bij Techniek Nederland of met een InstallQ-keurmerk.
Met een collectieve inkoop wil Vereniging Eigen Huis leden beschermen tegen misleidende aanbieders, die volgens de vereniging regelmatig te grote en dure thuisbatterijen verkopen.
Kanttekeningen onderzoek door Zonneplan
Zonneplan plaatst in een reactie kanttekeningen bij de conclusies uit het onderzoek van Vereniging Eigen Huis. Volgens het energiebedrijf zijn de uitkomsten sterk afhankelijk van het type thuisbatterij dat wordt getest. Er bestaat volgens Zonneplan niet zoiets als dé thuisbatterij: kleinere systemen met een beperkt laad- en ontlaadvermogen leveren bij energiehandel vanzelfsprekend minder op dan batterijen met een hoger vermogen.
Daarnaast wijst Zonneplan erop dat Vereniging Eigen Huis in het onderzoek uitgaat van één verdienstrategie tegelijk, terwijl uit onderzoek van Berenschot – uitgevoerd in opdracht van Zonneplan – blijkt dat het combineren van meerdere verdienmodellen het rendement aanzienlijk kan verbeteren. Daarbij gaat het niet alleen om zelfconsumptie en energiehandel, maar ook om de inzet van thuisbatterijen tegen netcongestie. In samenwerking met netbeheerders wordt hier steeds meer mee geëxperimenteerd.
Netbeheerder Stedin concludeerde recent dat het slim aansturen van thuisbatterijen de komende jaren een belangrijke bijdrage kan leveren aan het verminderen van de druk op het stroomnet. Huishoudens die hun batterij (deels) beschikbaar stellen om pieken op te vangen, ontvangen daarvoor een vergoeding. Met dit extra verdienmodel is volgens Zonneplan in het onderzoek van Vereniging Eigen Huis en ook door CE Delft tot nu toe geen rekening gehouden.
Zonneplan benadrukt daarom dat het beeld rondom thuisbatterijen genuanceerder is dan uit een beperkte praktijktest met dertien systemen kan worden afgeleid en dat thuisbatterijen juist een belangrijke rol kunnen spelen in een stabieler elektriciteitsnet, met bijbehorend verdienpotentieel voor huishoudens.
