De binnenvaart kampt met een structureel en toenemend tekort aan schippers en stuurlieden. Zonder aanvullende maatregelen dreigt dit tekort de groei van het goederenvervoer over water ernstig te belemmeren. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van Panteia, uitgevoerd in opdracht van Seafar.
Volgens het onderzoek zal in de komende tien jaar circa 5.000 ervaren medewerkers de sector verlaten, voornamelijk door vergrijzing. Richting 2035 kan het tekort oplopen tot 1.500 à 2.000 schippers en stuurlieden, met een verdere toename richting 2050. Tegelijkertijd zorgen Europese duurzaamheids- en modal shift-ambities voor een extra groeiende vraag naar binnenvaartcapaciteit.
Afstandsbesturing als concrete oplossing
Het onderzoek laat zien dat de inzet van zogeheten Remote Operation Centres (ROC’s) een concreet en schaalbaar onderdeel kan zijn van de oplossing. Een aanzienlijk deel van de taken van schippers en stuurlieden – zoals navigatie, reisplanning, communicatie en toezicht tijdens de vaart – is technisch geschikt om geheel of gedeeltelijk op afstand te worden uitgevoerd. Op basis van een uitgebreide taakanalyse is het potentiële efficiency-effect ingeschat op circa 35 tot 45 procent van de werktijd van de schipper bij dagvaart en 25 tot 35 procent bij 24-uursvaart.
Veiligheid niet in het geding
Volgens Panteia hoeft afstandsbesturing niet onveiliger te zijn dan conventioneel varen, mits wordt voldaan aan duidelijke randvoorwaarden. Die bestaan onder meer uit een robuuste digitale infrastructuur met redundante systemen, heldere procedures voor overdracht van verantwoordelijkheid en duidelijke opleiding en certificering van remote operators. Daarmee sluit het onderzoek aan bij eerdere conclusies van MARIN, waaruit eveneens blijkt dat op afstand bestuurd varen veilig kan worden toegepast.
Grote economische impact
Bij brede toepassing van remote varen binnen de Nederlandse binnenvaart schat Panteia het indicatieve jaarlijkse efficiencyvoordeel op circa 77 tot 104 miljoen euro. Dit voordeel is ongeveer gelijk verdeeld over dagvaart en 24-uursvaart en komt overeen met een efficiencywinst van circa 750 tot 1.000 arbeidsplaatsen. Op basis van deze efficiëntiewinsten kan de inzet van ROC’s richting 2035 mogelijk ongeveer de helft van het verwachte tekort aan schippers mitigeren.
Oproep tot versnelling regelgeving
Volgens Seafar is snelle actie nodig op internationaal niveau. “De binnenvaart is essentieel voor een duurzamer logistiek systeem, maar de arbeidsmarktrealiteit knelt. Dit onderzoek onderbouwt dat afstandsbesturing een reële, veilige en economische hefboom kan zijn”, zegt CEO Louis-Robert Cool. Hij pleit voor versnelling van de ontwikkeling van een helder juridisch kader of werkbare ontheffingsprocedures, zodat remote operators voor navigatietaken als volwaardig alternatief kunnen gelden.
Het volledige onderzoek, getiteld Onderzoek Afstandsbediening Binnenvaart – hoe draagt afstandsbediening bij aan het verlichten van personeelstekort en het bevorderen van groei in de binnenvaart?, is op 23 januari 2026 gepubliceerd door Panteia.
