DEN HAAG – Zonder snelle en structurele extra investeringen in het onderhoud van wegen, spoor, bruggen, fietspaden, viaducten en vaarwegen dreigt Nederland economisch en qua bereikbaarheid vast te lopen. Daarvoor waarschuwen de Logistieke Alliantie, de Mobiliteitsalliantie, VNO-NCW en MKB-Nederland. De organisaties hebben vandaag een petitie overhandigd aan de Tweede Kamer, vooruitlopend op de behandeling van de IenW-begroting en het nieuwe regeerakkoord.
Volgens de allianties staat de ruggengraat van de Nederlandse economie en veiligheid onder zware druk. Bruggen die gesloten moeten worden, wegen die bezwijken of treinen die uitvallen hebben directe gevolgen voor het dagelijks leven en de economie. Vertragingen in goederenstromen, slechtere bereikbaarheid en zelfs het uitstellen van medische ingrepen zijn daar voorbeelden van. Bezuinigingen op onderhoud hebben nu al merkbare gevolgen; verder uitstel leidt tot hogere kosten, grotere veiligheidsrisico’s en oplopende economische schade.
Onderhoudstekort groeit snel
Uit de Staat van de Infrastructuur blijkt dat veel bruggen, sluizen en tunnels het einde van hun levensduur naderen. In 2024 kregen 80 objecten te maken met gewichts- of doorvaartbeperkingen en ruim honderd objecten moeten vaker worden geïnspecteerd vanwege verhoogde risico’s. Op het spoor schakelt ProRail vanaf 2026 noodgedwongen over op ‘minimaal onderhoud’. Ook op de hoofdvaarwegen voldoet Rijkswaterstaat al jaren niet aan de norm voor ongeplande uitval.
De Algemene Rekenkamer berekende dat het tekort voor onderhoud en vervanging tot 2038 oploopt tot €34,5 miljard. Volgens de organisaties leidt verder uitstel onvermijdelijk tot hogere herstelkosten en meer economische schade.
Miljarden euro’s schade door vertragingen
Vertragingen op weg, spoor en water zorgen jaarlijks voor €1,3 tot €1,6 miljard aan economische schade. Deze cijfers stammen uit 2022, terwijl de filedruk in 2025 opnieuw is toegenomen. Met name rond mainports en belangrijke corridors zoals de A2, A1 en A15 loopt de schade verder op.
Waarschuwing vanuit Duitsland
De allianties wijzen op Duitsland als voorbeeld van wat er gebeurt wanneer onderhoud te lang wordt uitgesteld: langdurige afsluitingen, miljarden aan herstelkosten en een logistiek systeem dat vastloopt. Volgens de opstellers van de petitie heeft Nederland nog de kans om dit scenario te voorkomen, mits wordt gekozen voor politieke moed en een langetermijnvisie. Investeren in infrastructuur is volgens hen geen kostenpost, maar een verzekering voor economie, veiligheid en bereikbaarheid.
Drie oproepen aan de politiek
De organisaties roepen de Tweede Kamer en de formerende partijen op om:
- Structureel meer te investeren in onderhoud en vernieuwing van infrastructuur, met minimaal €2 miljard als eerste stap en op termijn een terugkeer naar 2 procent van het BBP voor infrastructuur.
- Extra NAVO-normmiddelen en defensiegerelateerde budgetten te benutten voor zogeheten dual use-infrastructuurprojecten met zowel economische als strategische en militaire waarde.
- De doorstroom van projecten te verbeteren, door te werken met een voorspelbare en geïndexeerde begroting en door de uitvoeringscapaciteit te versterken.
Volgens de allianties is de boodschap helder: een land dat niet investeert in zijn infrastructuur, investeert uiteindelijk in stilstand — en stilstand kost geld, tijd en vertrouwen.
